Topnatuur in de Kleibosch
Natuur en landschap
Door alle veranderingen gedurende meer dan 2000 jaar heeft de Kleibosch en omgeving zich ontwikkeld tot een prachtig en gevarieerd landschap. De historie is nog duidelijk uit het landschap af te lezen. De ligging op de overgang van het Drents Plateau naar de moerasgebieden van het Peizerdiep en Leekstermeer geven het landschap een extra bijzonder accent. Opvallend zijn de vele oude bomen in de houtwallen en singels met tal van mooi doorkijkjes op het omringende landschap. De Kleibosch zelf is juist een bijzonder gesloten bos waar om elke hoek weer een nieuwe verrassing wacht. De afwisseling tussen zeer natte plekken, droge ruggen, sluippaadjes en zandwegen, maken het bosgebied tot een van de mooiste van Drenthe.
Rijke flora
De potklei in de bodem zorgt voor een heel bijzonder milieu. Doordat de potklei zo goed als ondoorlatend is, is het vaak kleddernat in de Kleibosch. Bovendien levert de klei mineralen aan de planten. Door deze factoren is de Kleibosch één van de rijkste loofbossen van Drenthe. De bossen variëren al naar gelang de beschikbaarheid van vocht en mineralen van arme Eiken-Berkenbossen via Elzen- en Essenbos naar Eiken-Haagbeukenbos. De vochtige bossen bergen een paar bijzondere struiksoorten: zwarte en aalbes. Deze komen van nature voor in natte bossen op een mineraalrijke bodem. Andere karakteristieke struiken in de bossen en houtwallen van de Kleibosch zijn bergvlier, hazelaar, hondsroos en tweestijlige meidoorn.
In het voorjaar is de bodem van de Kleibosch voor het grootste deel bedenkt met een wit tapijt van bloeiende bosanemoon. Daar tussen groeien meer bijzonderheden zoals heelkruid, bosaardbei, grote keverorchis, bosgierstgras en boszegge. Meer algemeen zijn speenkruid, bosandoorn, gewone Salomonszegel, grote muur, kamperfoelie en klimop. In de natste delen groeit ijle zegge, gele lis en veel andere planten die natte voeten op prijs stellen.
Ook is het gebied rijk aan paddenstoelen. Er groeien onder meer prachtboleet, purperen gordijnzwam en streephoedridderzwam. Opvallend is het voorkomen van de kleibosrussula, waarvan de naam erg goed gekozen is. Eigenaar St. Het Drentse Landschap houdt in het beheer speciaal rekening met de bijzondere flora.
Dieren
Vooral de bosranden en brede houtwallen zijn in trek bij tal van zangvogels zoals zwartkop, tuinfluiter, gekraagde roodstaart en bonte vliegenvanger. Opvallende andere vogels zijn o.m. appelvink, grote bonte specht, boomklever en buizerd. Deze laatste broed in de bossen, maar zoekt voedsel in de graslanden buiten de bossen. Vlinders die er standaard voorkomen zijn onder andere landkaartje, oranjetipje, bont zandoogje en groot dikkopje. Het gebied is erg aantrekkelijk voor tal van zoogdieren zoals ree, vos, haas en diverse muizensoorten. Uit onderzoek naar resten van zoogdieren in braakballen bleek dat in het gebied bosspitsmuis, huisspitsmuis, veldmuis, bosmuis en dwergmuis op het menu van roofvogels en uilen staan.
Voor fotoboek “Topnatuur in het Kleibosch” => klik hier
Hans Dekker
Provincie Drenthe
h.dekker@drenthe.nl
.
Tichelwerken langs het Peizerdiep
In de 13e eeuw introduceerden de monniken van het St. Bernardusklooster van Aduard de techniek om van klei stenen te bakken. Aan weerszijden van het Peizerdiep lag een dikke laag potklei in de ondergrond die zeer geschikt was voor de steen- en pannenbakkerij. De oudste zogenaamde tichelwerken verschenen in Foxwolde, in de streek die nu bekend staat als de Kleibosch. De monniken gebruikten losse bakovens en legden een nieuwe infrastructuur aan om deze te bereiken en hun producten af te voeren. De activiteiten van het Aduarder klooster stopten in de tweede helft van de 16e eeuw.
Ook vermogende particulieren exploiteerden tichelwerken voor hun eigen gewin. De adellijke families Lewe uit Peize en Van Ewsum uit Roden hadden eigen tichelwerken aan beide zijden van het Peizerdiep en verhandelden potklei met pottenbakkers uit Groningen. De tichelindustrie in de kop van Drenthe verdween definitief in de loop van de 17e eeuw.
In 2016 verscheen het artikel Tichelwerken langs het Peizerdiep in de Nieuwe Drentse Volksalmanak (tik op titel voor download): 01_Almanak 201 art van Dijk-van Eerden
In 2017 werd het 2e deel in de Historische Reeks Roderwolde over dit onderwerp gepubliceerd.
Terug naar boven